Dworzec Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej budził zachwyt zarówno mieszkańców, jak i osób, które nad Białą Przemszą znalazły się przejazdem. Warto jednak pamiętać, że dzieło Marconiego nie było jedynym dworcem jaki funkcjonował w Granicy/Maczkach. Ten drugi – nie przetrwał próby czasu, zniszczony w wyniku działań wojennych jest dziś już niemal zupełnie zapomniany.

W kwietniu 1875 roku w Petersburgu podjęto decyzję o budowie nowej szerokotorowej linii kolejowej łączącej Iwanogród (obecnie Dęblin) z Dąbrową Górniczą wraz z odnogą ze Strzemieszyc do Granicy. Miała ona połączyć Zagłębie Dąbrowskie, Łódzki Okręg Przemysłowy oraz Zagłębie Staropolskie. Linię tę, nazwaną Drogą Żelazną Iwanogrodzko-Dąbrowską, doprowadzono do Granicy w roku 1884. Równocześnie nad Białą Przemszą powstał drugi dworzec kolejowy o charakterze towarowym, zlokalizowany na zachód od dworca Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej.

clipboard03
Pociąg towarowy, wjeżdżający na dworzec DŻID w Granicy. Pocztówka pochodzi ze zbiorów Muzeum w Sosnowcu.

O budynku dworca niewiele wiadomo. Na podstawie nielicznych zdjęć można domniemywać, że został on wybudowany z czerwonej cegły, a do wejścia prowadził brukowany trakt. Możliwe, że wyglądem przypominał inny dworzec zlokalizowany na trasie Drogi Żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej – Sosnowiec Południowy.

15168681_203539630095119_5661793417243211061_o
Stacja DŻID (Sosnowiec Południowy). Wyd. M. Kleniec, 1907 r.

W sąsiedztwie dworca, na powierzchni paru hektarów, ułożono kilka torów postojowych oraz dwa tory przeładunkowe, rozdzielone bocznicą normalnotorową, przychodzącą od mostu na Białej Przemszy. Taki układ pozwalał na reekspediowanie koleją normalnotorową towarów dostarczanych do Granicy przez linię szerokotorową.

clipboard04
Fragment Mapy pokładów Polskiego Zagłębia Węglowego, autorstwa M. Łempickiego i A. Gatowskiego, rok wydania 1891. Na uwagę zasługuje rozległe torowisko dworca DŻID.

Od lat 80-tych XIX wieku przy dworcu Drogi Żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej działały biura spedycyjne Fedora Schernera oraz Blumenfelda & co. W pobliżu zbudowano również magazyny. Zdarzało się, że stacja szerokotorowa obsługiwała ruch osobowy. Umożliwiała to linia długości 300-400 m, odgałęziająca się od jednego z torów pomocniczych, a kierująca się bezpośrednio w stronę stacji normalnotorowej.

5
Zabudowania dworca DŻID, wyd. K. Schmelzer, ok. 1916 r. (C) Piotr Hangiel.

Podczas I wojny światowej zniszczony został peron Drogi Żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej, co w efekcie zamknęło etap jej funkcjonowania w Granicy. W ocalałym budynku dworca Towarzystwo Kulturalno-Oświatowe urządziło salę teatralną, która przyjęła potoczną nazwę Kultura. W górnych partiach budynku mieściła się m.in. duża sala teatralna, w której odbywały się różnego rodzaju zebrania, odczyty, akademie szkolne i przedstawienia. Na parterze natomiast mieściła się siedziba miejscowego oddziału Związku Strzeleckiego, świetlice męskiej i żeńskiej drużyny harcerskiej oraz Kolejowego Przysposobienia Wojskowego. Budynek Kultury został zniszczony przez Niemców w czasie II wojny światowej. W okresie międzywojennym magazyny kolejowe zlokalizowane w pobliżu dworca Drogi Żelaznej Iwanogrodzko-Dąbrowskiej były wykorzystywane przez wojsko. Kwaterowano tutaj kompanie, które przybywały do Maczek na manewry.

clipboard02
Drużyna pożarnicza w Maczkach w okresie międzywojennym. Zdjęcie zostało wykonane przed wejściem do budynku dawnego dworca DŻID.
Reklamy